10 thay đổi của bóng đá hiện đại

[phat123ma]

Phần 5: Trở lại với sơ đồ “4 tầng”!

Bóng đá từ xưa đến nay nhìn chung vẫn được chia ra làm 3 loại: hậu vệ, tiền vệ và tiền đạo. Khi vào bất cứ trang web về bóng đá nổi tiếng nào, hoặc trang danh sách đội hình của UEFA, bạn sẽ thấy ngay các cầu thủ được chia thành 3 nhóm nêu trên. Và điều này trái hẳn với những gì mà bóng đá hiện đại đang phát triển, khi mà trên sân các đội bóng thường chia ra làm 4 khu vực (tầng).


Để cho dễ hiểu, 4 khu vực ở đây nôm na là hàng tiền vệ được chia thêm thành 2 phần: hỗ trợ phòng ngự và hỗ trợ tấn công (kết hợp với những tiền đạo có khả năng lùi sâu về). Kì lạ thay, đội hình kiểu này về cơ bản là đội hình được sử dụng… 50 năm về trước, khi mà chiến thuật W-M (thường là 3-2-2-3) chiếm thế thượng phong.

Sự quay trở lại này có thể bắt nguồn từ khi những tiền đạo lùi (deep-lying forward - DLF), chơi quá thành công, tạo ra đội hình 4-4-1-1. Nếu những DLF này được hỗ trợ bởi hai cầu thủ chạy cánh (winger) thì nó lại trở thành sơ đồ 4-2-3-1, ví dụ rõ ràng nhất là Arsenal dưới thời HLV Wenger, dù cho The Gunner sử dụng dạng biến thể của 4-4-2 và 4-2-3-1 của họ là kiểu cổ điển.

Khi đó, những DLF này được yêu cầu lùi về chơi ở vị trí tiền vệ trung tâm hoặc thậm chí là hậu vệ nếu cần, chỉ để ‘hợp’ với sơ đồ 4 tầng – cho dù đó là sao chép sơ đồ 4-2-3-1, hoặc 4-3-3 made-in-Chelsea (đúng nghĩa là 4-1-2-3) – và thế là cả 2 đội đều thi đấu với sơ đồ 4 tầng. (đoạn này đọc hơi rắc rối nhưng đại khái là DLF được kéo về sâu để chơi hợp với đội hình bên kia, và thế là cả 2 đều thi đấu với 4 lớp)

Micheal Ballack, chơi tốt cả hai vị trí

Điều này gây khó khăn cho hai loại cầu thủ, một là loại vừa có thể hỗ trợ tấn công hoặc phòng thủ. Đầu tiên, những tiền vệ con thoi (box-to-box midfielder) đang dần biến mất (những tiền vệ có nhiệm vụ vừa hỗ trợ phòng ngự vừa tần công, xem thêm ở đây), như Jonathan Wilson cũng nói. Tiền vệ phòng ngự thì phòng thủ, tiền vệ tấn công thì lo tấn công. Nhưng có những cầu thủ vừa có thể phòng ngự vừa có khả năng tấn công, và có thể chơi ở cả 2 ‘tầng’ ở giữa sân (Balack và Anderson là những ví dụ), tuy nhiên để làm cả 2 việc một lúc là bất khả thi. Có lẽ bởi vì tốc độ của bóng đá hiện đại đã tăng lên đáng kể - càng ngày càng có nhiều đội chơi phản công, và những đợt phản công này diễn ra với tốc độ ánh sáng! Đơn giản là không có bất kì một cầu thủ nào có thể chạy từ vòng cấm địa của đội nhà sang của đối thủ suốt 90’! 20 năm trước, khi các trận đấu diễn ra chậm hơn, nó còn thực hiện được.

Trong số các comment ở phía dưới của bài gốc, Roberticus đã chỉ ra rằng dường như những tiền vệ con thoi này đã chuyển thành/ biến thành hậu vệ cánh tham gia tấn công (Attacking full back), họ chạy mọi lúc, phủ khắp mặt sân, và lãnh nhiệm vụ vừa tham gia tấn công vừa phòng ngự hiệu quả hơn bất kì cầu thủ nào trên sân

Loại thứ hai bị ảnh hưởng đó là, những tiền vệ tự do (wide midfielder) thiếu tốc độ. Cầu thủ có tốc độ có thể dạt cánh và chơi như những tiền vệ cánh (winger) trong sơ đồ 4-3-3 hoặc 4-2-3-1. Tuy nhiên nếu chơi tấn công ở cánh mà thiếu đi tốc độ thì thật khó. Ví dụ cổ điển nhất là David Beckham. Trong sơ đồ 4-2-3-1 anh sẽ chơi ở vị trí nào? Tiền vệ giữ banh (1) hay tiền vệ cánh tấn công (2)? Anh ấy không có khả năng phòng ngự để chơi ở (1) lẫn tốc độ để chơi ở (2). Khi Beckham chuyển tới Milan mùa giải này, không ai biết anh ấy sẽ chơi như nào. Beck cũng có vẻ không thoải mái lắm khi đá dạt biên cánh phải, hay ở trung tâm hàng tiền vệ. Mặc dù được gọi lại vào tuyển Anh, Beckham khó có thể có được vị trí bên cánh phải trong đội hình xuất phát (trong một sơ đồ được gọi là 4-4-2 nhưng thật chất là 4-2-3-1) – chỉ vì không có tốc độ. Dễ hiểu vì sao những Aaron lennon, Theo Walcott, thậm chí là Shaun Wright – Phillips là những thứ tự ưu tiên cho vị trí này.

David Beckham - chơi được cả 2 vị trí?

Tương lai bóng đá sẽ như thế nào đây? Khi mà những đội hình không-tiền-đạo đang dần phát triển, chúng ta biết đâu sẽ thấy những đội hình như 4-3-3-0 phủ bỏ vai trò tiền đạo truyền thống. Hoặc đơn giản là chúng ta sẽ thấy nhiều hơn những kiểu đội hình như của Brazil , không thể phân loại và vì thế khó cho hàng thủ đối phương để hiểu và theo kèm ai.


Lời người dịch:
- Nguyên văn comment của Roberticus đã khiến cho tác giả viết bài này phải thêm một đoạn chữ nghiêng vào:

Roberticus on March 9, 2010 at 3:47 am
I think the box-to-box role has effectively been displaced and transferred…out to the attacking full-backs. After all, they are the hyperactive players whose impulsiveness can be harnessed out wide and without destabilising the structure of the team through the middle. You now even see the likes of Maicon, Ashley Cole, Evra, Alves et al storming diagonally through the centre.. all the advantages of a box-to-box midfielder but without the tactical chaos.

Tạm dịch: Tôi nghĩ tiền vệ con thoi đã bị thay thế và chuyển hóa… thành những hậu vệ biên tham gia tấn công. Sau hết, họ là những cầu thủ tràn đầy năng lượng có khả năng khai thác ở biên mà không gây mất ổn định cho cấu trúc đội hình ở giữa sân. Bạn có thể thấy những ví dụ như Maicon, Ashley Cole, Evra hay Alves đã gây ra bão táp thế nào khi chơi cắt vào trung lộ… Họ có tất cả những yếu tố của tiền vệ con thoi nhưng lại không gây hỗn loạn cho chiến thuật.

- Bài viết được viết vào năm 2010 khi Bec chuyển tới Milan theo một hợp đồng cho mượn từ LA Galaxy, mình không muốn thay đổi nguyên văn của bài viết nên vẫn để vậy.

- Một điều thú vị (hoặc đáng tiếc) là trong bài có đoạn: “Mặc dù được gọi lại vào tuyển Anh, Beckham khó có thể có được vị trí bên cánh phải trong đội hình xuất phát”, khi tác giả viết bài này vào 8/3/2010, anh đang được triệu tập vào đội tuyển Anh, Nhưng đáng tiếc thay, vào một trận đấu gần cuối mùa giải ở Milan, anh gặp chấn thương đứt dây chằng gối phút 88, khiến giấc mơ trở thành cầu thủ Anh đầu tiên tham dự bốn kì WorldCup tan vỡ thành mây khói



Clip về Beckham




- Bài này (và những bài trên) mình đều có link dẫn tới những thông tin có liên quan. Nếu bạn nào không tin, hoặc chưa hiểu, hoặc muốn tìm hiểu thêm chỉ cần di chuột vào chữ có gạch chân màu xanh và click để đi tới liên kết.


Hết phần 5

Còn tiếp...