10 thay đổi của bóng đá hiện đại

[phat123ma]

Phần 4: Di chuyển không bóng

Di chuyển không phải là điều gì mới mẻ trong bóng đá – ở cuốn sách ‘Inverting the Pyramid’ của Johnathan Wilson, ông đã nhắc đến đội tuyển Hungary huyền thoại năm 1953 – từng đả bại Anh Quốc 6-3 – khi cầu thủ của họ có khuynh hướng di chuyển ra khỏi vị trí và đổi chỗ với nhau. Vì thế họ làm đối phương bối rối – ‘biết phải kèm ai bây giờ?’


Và dường như ‘di chuyển không bóng tốt’ đang dần hồi sinh, trở nên phổ biến và quan trọng hơn. Tác động chính của di chuyển không bóng là nó kéo đối phương ra khỏi vị trí của mình, tạo nhiều khoảng trống ở khu vực trọng yếu. Nếu bạn là một tiền đạo, bị kèm bởi trung vệ đối phương, thì khi bạn di chuyển về khu vực giữa sân, sẽ (a) giúp bạn thoát khỏi kèm cặp và nhận những đường chuyền hoặc (b) kéo trung vệ đội bạn theo kèm và để lại những khoảng trống ở trung tâm hàng thủ.

Tuy nhiên phương án (b) chỉ thật sự hiệu quả khi có người biết khai thác khoảng trống này. Ví dụ điển hình ở sơ đồ 4-4-2, một tiền đạo đá cao, ‘mang theo’ bên mình một trung vệ luôn kèm sát, và rồi tiền đạo còn lại ở bên cạnh sẽ di chuyển vào khoảng trống mới được tạo ra. Mặc dù vậy đó chỉ là trên lý thuyết, vì giữa các vị trí trong đội hình 4-4-2 cách nhau khá xa, nên việc hai tiền đạo đổi chỗ cho nhau là hơi bị khó khăn.

Việc chuyển đổi sang sơ đồ 4 cầu thủ hậu vệ có tác dụng thu hẹp kẽ hở giữa tiền đạo và các tiền vệ tấn công, đồng nghĩa với việc khai thác khoảng trống mà tiền đạo tạo ra trở nên dễ dàng hơn nhiều. Trong khi 4-4-2, đơn thuần chỉ là trường hợp một tiền đạo hỗ trợ cho một tiền đạo thì với 4-2-3-1, pha di chuyển của tiền đạo sẽ tạo khoảng trống cho cả 3 cầu thủ kiến tạo phía dưới, và khoảng cách giữa các cầu thủ cũng ngắn hơn so với 4-4-2.

Và dĩ nhiên chiều ngược lại cũng có thể xảy ra (tiền vệ cánh tạo khoảng trống cho tiền đạo), hoặc hơn thế nữa (tiền vệ tấn công tạo khoảng trống cho tiền vệ phòng ngự). Cùng với sự phát triển của hậu vệ cánh tham gia tấn công, tiền vệ cánh còn có thể tạo khoảng trống cho các hậu vệ này. Trên thực tế, đội hình 4 trung vệ đá ‘rơ’ hơn đội hình với 3 trung vệ, cho nên nó thúc đẩy sự phát triển của nghệ thuật ‘chạy chỗ không bóng’.


Sự hồi sinh này có thể xuất phát từ Milan dưới thời HLV Arrigo Sacchi. Như Pablo Maldini từng nói (cũng trích trong cuốn sách Inverting The Pyramid):

“Trước khi Sacchi đến Milan, yếu tố quan trọng nhất để ghi bàn là … sự mắc lỗi của hai trung vệ đối phương, nhưng với ông ta, tất cả chỉ là chạy chỗ chạy chỗ và chạy chỗ mà thôi. Thế là chúng tôi thắng”

Tiền vệ thời nay có xu hướng cầm banh nhiều khiến cho việc chạy chỗ của các tiền đạo có giá trị hơn. Bên cạnh đó, tốc độ của những trận đấu đã tăng lên đáng kể, hầu hết đều chơi phản công nhanh (chủ yếu tạo ra nhiều khoảng trống để khai thác ) v.v… là những yếu tố góp phần làm cho di chuyển không bóng trở nên quan trọng.

Pedro Pauleta

Tất cả các vị trí đều cần chạy chỗ tốt, đặc biệt là tiền đạo. Khi sơ đồ một tiền đạo cắm đang dần phổ biến, những cầu thủ mong muốn chơi tốt vị trí này đều phải ‘biết’ chạy chỗ. Một chuyên gia có thể kể đến là Pedro Pauleta (hình trên), tiền đạo người Bồ Đào Nha. Trong khi 10 năm trước, nhiệm vụ của tiền đạo cắm là giữ banh – thì nay, họ lại cần di chuyển chiến thuật thông minh – điều đó lý giải vì sao những Rooney hay Liedson đều chơi tốt ở vị trí này, và một phần nào giải thích lí do mà false nine phát triển (false nine – tiền đạo lùi sâu về chơi như một tiền vệ, tạo thành đội hình 4-6-0 - ND)


Khi mà mọi người mong mỏi được xem những thứ bóng đá đẹp mắt, Arsenal phần nào đã thể hiện được điều đó. Ở đây tác giả lấy ví dụ là 2 đoạn clip của Ars xưa và nay nhưng đều bị expired hoặc blocked. Nên mình xin mạn phép lấy một đoạn clip từ youtube. Có thể đoạn clip không phù hợp với ý của tác giả nhưng nó giúp ta phần nào nhìn được bao quát hơn tầm quan trọng của việc chạy chỗ tạo khoảng trống - ND





Ở đoạn clip thứ 2 này (cũng ở youtube & Barcelona) tác giả đã chỉ rõ và khá giống với những gì bài viết mô tả. Hãy cùng quan sát:





Công bằng mà nói, chạy ‘có’ bóng cũng có thể tạo được khoảng trống cho đồng đội. Và cũng không có tiền đạo nào làm điều này tốt hơn Alberto Gilardino của Fiorentina. Đoạn video ngắn sau đây chỉ ra làm cách nào bằng một pha di chuyển rất, rất đơn giản lại có thể tạo cơ hội cho Del Piero ghi bàn. Gilardino sau pha di chuyển thông minh đã có 2 lần nhấp nhẹ bóng vào trung tâm, khiến cho trung vệ đội bạn di chuyển về phía sau khoảng 4,5m, rồi đẩy bóng nhẹ cho Del Piero đang băng lên bên trái.





Còn tiếp...


Kết thúc phần 4, cám ơn bạn đã quan tâm và theo dõi bộ series này. Nếu thấy hay nhớ bấm nút thank phía dưới. Hẹn gặp lại các bạn vào tuần sau :loemat: